Medha Suktam
मेधा सूक्तम् • मेधासूक्तम्
About
Medha Suktam is a sacred Vedic hymn dedicated to Medha Devi, the goddess of intelligence, wisdom, and memory. This hymn is found in the Mahanarayana Upanishad and is one of the most powerful prayers for enhancing intellectual capabilities, memory power, and grasping ability. Students, scholars, and seekers of knowledge recite this hymn to gain sharp intellect, retentive memory, and the ability to understand complex subjects. The hymn invokes various deities to bestow the gift of Medha (intelligence).
मेधा सूक्तम् मेधा देवी को समर्पित एक पवित्र वैदिक स्तोत्र है, जो बुद्धि, ज्ञान और स्मृति की देवी हैं। यह स्तोत्र महानारायण उपनिषद में पाया जाता है और बौद्धिक क्षमताओं, स्मृति शक्ति और ग्रहण क्षमता को बढ़ाने के लिए सबसे शक्तिशाली प्रार्थनाओं में से एक है। छात्र, विद्वान और ज्ञान के साधक तीक्ष्ण बुद्धि, धारणा शक्ति और जटिल विषयों को समझने की क्षमता प्राप्त करने के लिए इस स्तोत्र का पाठ करते हैं।
Quick Reference
Benefits
- Enhancement of intelligence and wisdom
- Improvement of memory and retention power
- Better concentration and focus
- Success in studies and examinations
- Clarity of thought and understanding
- Ability to grasp complex concepts
- Removal of intellectual obstacles
- Divine grace for learning and knowledge
When to Recite
| Days | Wednesday, Thursday, All days |
| Times | Brahma Muhurta, Morning before studies, During Saraswati puja |
| Occasions | Before examinations, Starting new studies, Saraswati puja, Guru Purnima, Vasant Panchami, Daily sadhana for students |
| Recommended Count | Once, 3 times, 11 times, or 108 times |
Verses
यश्छन्दसामृषभो विश्वरूपः । छन्दोभ्योऽध्यमृतात्संबभूव । स मेन्द्रो मेधया स्पृणोतु । अमृतस्य देव धारणो भूयासम् । शरीरं मे विचर्षणम् ॥
yaś chandasām ṛṣabho viśvarūpaḥ | chandobhyo'dhyamṛtāt saṁbabhūva | sa mendro medhayā spṛṇotu | amṛtasya deva dhāraṇo bhūyāsam | śarīraṁ me vicarṣaṇam ||
जिह्वा मे मधुमत्तमा । कर्णाभ्यां भूरिविश्रुवम् । ब्रह्मणः कोशोऽसि मेधया पिहितः । श्रुतं मे गोपाय ॥
jihvā me madhumattamā | karṇābhyāṁ bhūri-viśruvam | brahmaṇaḥ kośo'si medhayā pihitaḥ | śrutaṁ me gopāya ||
श्रद्धां मेधां यशः प्रज्ञां विद्यां बुद्धिं श्रियं बलम् । आयुष्यं तेज आरोग्यं देहि मे हव्यवाहन ॥
śraddhāṁ medhāṁ yaśaḥ prajñāṁ vidyāṁ buddhiṁ śriyaṁ balam | āyuṣyaṁ teja ārogyaṁ dehi me havyavāhana ||
मेधां मे वरुणो ददातु मेधामग्निः प्रजापतिः । मेधामिन्द्रश्च वायुश्च मेधां धाता ददातु मे ॥
medhāṁ me varuṇo dadātu medhām agniḥ prajāpatiḥ | medhām indraś ca vāyuś ca medhāṁ dhātā dadātu me ||
मेधां मे मित्रावरुणौ मेधां देवी सरस्वती । मेधामश्विनौ देवावाधत्तां पुष्करस्रजौ ॥
medhāṁ me mitrāvaruṇau medhāṁ devī sarasvatī | medhām aśvinau devāv ādhattāṁ puṣkara-srajau ||
आप्सरासु च या मेधा गन्धर्वेषु च यन्मनः । दैवीं मेधां सरस्वती सा मां मेधा सुरभिर्जुषताम् ॥
apsarāsu ca yā medhā gandharveṣu ca yan manaḥ | daivīṁ medhāṁ sarasvatī sā māṁ medhā surabhir juṣatām ||
अमृतस्य देव धारणो भूयासम् । शरीरं मे विचर्षणम् । जिह्वा मे मधुमत्तमा । कर्णाभ्यां भूरिविश्रुवम् ॥
amṛtasya deva dhāraṇo bhūyāsam | śarīraṁ me vicarṣaṇam | jihvā me madhumattamā | karṇābhyāṁ bhūri-viśruvam ||
त्वं विधर्त्रीं मेधां विद्या विधारणम् । त्वयि विधृतां मेधां विभर्त्री धारयामसि ॥
tvaṁ vidhartṛīṁ medhāṁ vidyā vidhāraṇam | tvayi vidhṛtāṁ medhāṁ vibhartṛī dhārayāmasi ||
मेधां मे देवः सविता मेधां देवी सरस्वती । मेधां मे अश्विनौ देवावाधत्तां पुष्करस्रजौ ॥
medhāṁ me devaḥ savitā medhāṁ devī sarasvatī | medhāṁ me aśvinau devāv ādhattāṁ puṣkara-srajau ||
यस्मिन्निदं विश्वमधिश्रितं प्रभोरिन्द्रस्य । तस्मिन्मे मेधं धेहि ॥
yasminn idaṁ viśvam adhiśritaṁ prabhor indrasya | tasmin me medhaṁ dhehi ||
विष्णोर्मेधां देवस्य बृहस्पतेर्मेधाम् । तां मां मेधां धेहि ॥
viṣṇor medhāṁ devasya bṛhaspater medhām | tāṁ māṁ medhāṁ dhehi ||
ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
oṁ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
