Narayana Upanishad Patha
नारायण उपनिषद् पाठ • नारायणोपनिषत्
About
The Narayana Upanishad (also known as Maha Narayana Upanishad or Narayanopanishad) is a profound Upanishad from the Krishna Yajurveda tradition. It reveals the supreme nature of Lord Narayana as the ultimate reality, the source of all creation, and the goal of all spiritual seekers. This Upanishad contains some of the most powerful mantras including the famous 'Om Namo Narayanaya' and the Narayana Suktam. It forms the philosophical foundation of Vaishnavism and establishes Narayana as Para Brahman.
नारायण उपनिषद् (महानारायण उपनिषद् या नारायणोपनिषत् भी कहा जाता है) कृष्ण यजुर्वेद परंपरा की एक गहन उपनिषद् है। यह भगवान नारायण के परम स्वरूप को परम सत्य, समस्त सृष्टि के स्रोत और सभी साधकों के लक्ष्य के रूप में प्रकट करती है। इस उपनिषद् में 'ॐ नमो नारायणाय' और नारायण सूक्तम् सहित कुछ सबसे शक्तिशाली मंत्र हैं। यह वैष्णव दर्शन की आधारशिला है और नारायण को परब्रह्म के रूप में स्थापित करती है।
Quick Reference
Benefits
- Attainment of Supreme Knowledge (Para Vidya)
- Liberation from the cycle of birth and death
- Direct connection with Lord Narayana
- Purification of mind and soul
- Removal of all sins
- Protection from all dangers
- Fulfillment of all wishes
- Attainment of Vaikuntha (eternal abode)
- Peace and tranquility
- Spiritual elevation and self-realization
When to Recite
| Days | Daily, Ekadashi, Thursday, Saturday, Dwadashi |
| Times | Brahma Muhurta (4-6 AM), Morning after Sandhyavandana, Evening |
| Occasions | Vaikuntha Ekadashi, Vishnu worship, Janmashtami, During Yagna |
| Recommended Count | Daily recitation recommended, or on special Vishnu-related occasions |
Verses
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्वि नावधीतमस्तु। मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om Saha Naavavatu | Saha Nau Bhunaktu | Saha Viryam Karavaavahai | Tejasvi Naavadhitamastu | Ma Vidvishavahai || Om Shantih Shantih Shantih ||
ॐ॥ अथ पुरुषो ह वै नारायणोऽकामयत। प्रजाः सृजेयेति॥
Om || Atha Purusho Ha Vai Narayano'kamayata | Prajah Srijeyeti ||
नारायणाद्ब्रह्मा जायते। नारायणाद्रुद्रो जायते। नारायणादिन्द्रो जायते। नारायणात्प्रजापतयः प्रजायन्ते। नारायणाद्द्वादशादित्या रुद्रा वसवः सर्वाणि च छन्दांसि। नारायणादेव समुत्पद्यन्ते। नारायणे प्रवर्तन्ते। नारायणे प्रलीयन्ते॥
Narayanadrahma Jayate | Narayanadrudro Jayate | Narayanadindro Jayate | Narayanatprajapatayah Prajayante | Narayanaddvadashadityaa Rudra Vasavah Sarvani Cha Chhandaamsi | Narayanadeva Samutpadyante | Narayane Pravartante | Narayane Praleeyante ||
ॐ॥ अथ नित्यो नारायणः। ब्रह्मा नारायणः। शिवश्च नारायणः। शक्रश्च नारायणः। कालश्च नारायणः। दिशश्च नारायणः। विदिशश्च नारायणः। ऊर्ध्वं च नारायणः। अधश्च नारायणः। अन्तर्बहिश्च नारायणः। नारायण एवेदं सर्वम्॥
Om || Atha Nityo Narayanah | Brahma Narayanah | Shivashcha Narayanah | Shakrashcha Narayanah | Kalashcha Narayanah | Dishashcha Narayanah | Vidishashcha Narayanah | Urdhvam Cha Narayanah | Adhashcha Narayanah | Antarbahishcha Narayanah | Narayana Evedam Sarvam ||
यद्भूतं यच्च भव्यं निष्कलं निरञ्जनं निर्विकल्पं निराख्यातं शुद्धं देव एको नारायणः। न द्वितीयोऽस्ति कश्चित्॥
Yadbhutam Yachcha Bhavyam Nishkalam Niranjanam Nirvikalpam Nirakhyatam Shuddham Deva Eko Narayanah | Na Dviteeyo'sti Kashchit ||
ॐ नमो नारायणाय॥
Om Namo Narayanaya ||
य एवं वेद। स विष्णुरेव भवति। स विष्णुरेव भवति॥
Ya Evam Veda | Sa Vishnureva Bhavati | Sa Vishnureva Bhavati ||
सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम्। विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम्॥
Sahasrashirsham Devam Vishvaksham Vishvashambhuvam | Vishvam Narayanam Devam Aksharam Paramam Padam ||
विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम्। विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति॥
Vishvatah Paramannityam Vishvam Narayanam Harim | Vishvamevedam Purushastad Vishvamupajivati ||
पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम्। नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्॥
Patim Vishvasyatmeshvaram Shashvatam Shivamachyutam | Narayanam Mahajneyam Vishvatmanam Parayanam ||
नारायणं परं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः। नारायण परो ज्योतिरात्मा नारायणः परः॥
Narayanam Param Brahma Tattvam Narayanah Parah | Narayana Paro Jyotiratma Narayanah Parah ||
नारायण परो ध्याता ध्यानं नारायणः परः॥
Narayana Paro Dhyata Dhyanam Narayanah Parah ||
यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा। अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः॥
Yachcha Kinchit Jagat Sarvam Drishyate Shruyate'pi Va | Antarbahishcha Tat Sarvam Vyapya Narayanah Sthitah ||
अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्। पद्मकोशप्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम्॥ तस्य मध्ये महानग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः॥
Anantamavyayam Kavim Samudreyantam Vishvashambhuvam | Padmakoshapratikasham Hridayam Chapyadhomukham || Tasya Madhye Mahanaagnir Vishvarchir Vishvatomukhah ||
य इदं सर्वदा पश्येत्प्रविष्टं पुरुषात्परम्। स याति ब्रह्मसाम्यं च ब्रह्मणैव लयं व्रजेत्॥
Ya Idam Sarvada Pashyet Pravishtam Purushatparam | Sa Yati Brahmasamyam Cha Brahmanaiva Layam Vrajet ||
य इदं नारायणोपनिषदमधीते सोऽग्निपूतो भवति। स वायुपूतो भवति। स आदित्यपूतो भवति। स ब्रह्महत्यां तरति। स सुरापानात्पूतो भवति। स पाप्मना विमुच्यते॥
Ya Idam Narayanopanishadam Adhite So'gniputo Bhavati | Sa Vayuputo Bhavati | Sa Adityaputo Bhavati | Sa Brahmahatyam Tarati | Sa Surapanat Puto Bhavati | Sa Papmana Vimuchyate ||
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्वि नावधीतमस्तु। मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om Saha Naavavatu | Saha Nau Bhunaktu | Saha Viryam Karavaavahai | Tejasvi Naavadhitamastu | Ma Vidvishavahai || Om Shantih Shantih Shantih ||
॥ इति नारायणोपनिषत्समाप्ता॥
Iti Narayanopanishat Samapta ||
