Annapurna Ashtakam
अन्नपूर्णा अष्टकम् • अन्नपूर्णाष्टकम्
About
Annapurna Ashtakam is an exquisite eight-verse hymn composed by Adi Shankaracharya in praise of Goddess Annapurna, the deity of food and nourishment. Annapurna literally means 'filled with food' and she is worshipped as the one who provides sustenance to all beings. She is a form of Goddess Parvati and is the presiding deity of the holy city of Kashi (Varanasi). This ashtakam beautifully combines the prayer for material sustenance with spiritual liberation, recognizing that both are essential for human existence.
अन्नपूर्णा अष्टकम् आदि शंकराचार्य द्वारा रचित आठ श्लोकों की अत्यंत सुंदर स्तुति है, जो अन्न और पोषण की देवी अन्नपूर्णा की स्तुति करती है। अन्नपूर्णा का शाब्दिक अर्थ है 'अन्न से पूर्ण' और वे सभी प्राणियों को भोजन देने वाली के रूप में पूजित होती हैं। वे पार्वती का एक रूप हैं और पवित्र नगरी काशी (वाराणसी) की अधिष्ठात्री देवी हैं। यह अष्टकम् भौतिक पोषण और आध्यात्मिक मोक्ष दोनों की प्रार्थना को सुंदरता से जोड़ता है।
Quick Reference
Benefits
- Freedom from hunger and poverty
- Material abundance and prosperity
- Spiritual wisdom and liberation
- Family welfare and harmony
- Removal of financial difficulties
- Blessings for food security
- Divine grace of Parvati
- Peace and contentment
When to Recite
| Days | All days, Tuesday, Friday |
| Times | Before meals, Morning, During puja |
| Occasions | Annapurna Jayanti, Akshaya Tritiya, During food distribution, Before cooking |
| Recommended Count | 1, 3, or 11 times |
Verses
नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी। प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Nityānanda-karī varābhaya-karī saundarya-ratnākarī Nirdhūtākhila-ghora-pāvana-karī pratyakṣa-māheśvarī Prāleyācala-vaṁśa-pāvana-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविडम्बमानविलसद्वक्षोजकुम्भान्तरी। काश्मीरागरुवासिताङ्गरुचिरे काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Nānā-ratna-vicitra-bhūṣaṇa-karī hemāmbarāḍambarī Muktāhāra-viḍamba-māna-vilasad-vakṣoja-kumbhāntarī Kāśmīrāgaru-vāsitāṅga-rucire kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी। सर्वैश्वर्यकरी तपःफलकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Yogānanda-karī ripu-kṣaya-karī dharmārtha-niṣṭhā-karī Candrārkānala-bhāsamāna-laharī trailokya-rakṣā-karī Sarvaiśvarya-karī tapaḥ-phala-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी। मोक्षद्वारकवाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Kailāsācala-kandarālaya-karī gaurī umā śaṅkarī Kaumārī nigamārtha-gocara-karī oṅkāra-bījākṣarī Mokṣa-dvāra-kavāṭa-pāṭana-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
दृश्यादृश्यविभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रखेलनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी। श्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Dṛśyādṛśya-vibhūti-vāhana-karī brahmāṇḍa-bhāṇḍodarī Līlā-nāṭaka-sūtra-khelana-karī vijñāna-dīpāṅkurī Śrī-viśveśa-manaḥ-prasādana-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीराऽत्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी। कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Ādikṣānta-samasta-varṇana-karī śambhos-tribhāvākarī Kāśmīrā'trija-leśvarī trilaharī nityāṅkurā śarvarī Kāmākāṅkṣa-karī janodaya-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी वामे स्वादुपयोधरा प्रियकरी सौभाग्यमाहेश्वरी। भक्ताभीष्टकरी सदा शुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Devī sarva-vicitra-ratna-racitā dākṣāyaṇī sundarī Vāme svādu-payodharā priya-karī saubhāgya-māheśvarī Bhaktābhīṣṭa-karī sadā śubha-karī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी। माला पुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥
Candrārkānala-koṭi-koṭi-sadṛśā candrāṁśu-bimbādharī Candrārkāgni-samāna-kuṇḍala-dharī candrārka-varṇeśvarī Mālā pustaka-pāśa-sāṅkuśa-dharī kāśī-purādhīśvarī Bhikṣāṁ dehi kṛpāvalambana-karī mātā'nnapūrṇeśvarī
अन्नपूर्णेश्वर्यष्टकं यः पठेत्प्रयतो नरः। क्षुधां पिपासां च विनाश्य मोक्षमाप्नोति शाश्वतम्॥ काश्यां मरणान्मुक्तिर्यत्र मुक्ता न संशयः॥
Annapūrṇeśvary-aṣṭakaṁ yaḥ paṭhet-prayato naraḥ Kṣudhāṁ pipāsāṁ ca vināśya mokṣam-āpnoti śāśvatam Kāśyāṁ maraṇān-muktir-yatra muktā na saṁśayaḥ