Saraswati Chalisa
सरस्वती चालीसा • सरस्वती चालीसा
About
Saraswati Chalisa is a forty-verse devotional hymn dedicated to Goddess Saraswati, the Hindu goddess of knowledge, music, arts, wisdom, and learning. Reciting this chalisa bestows intelligence, eloquence, and mastery over arts and sciences.
सरस्वती चालीसा माँ सरस्वती को समर्पित चालीस छंदों का भक्ति गीत है। माँ सरस्वती ज्ञान, संगीत, कला, बुद्धि और विद्या की हिन्दू देवी हैं। इस चालीसा के पाठ से बुद्धि, वाणी की मधुरता और कला-विज्ञान में निपुणता प्राप्त होती है।
Quick Reference
Benefits
- Enhances intelligence and memory power
- Bestows eloquence and clarity in speech
- Helps students excel in academics
- Grants mastery over arts, music, and sciences
- Removes obstacles in education
- Blesses with creativity and wisdom
- Helps in competitive examinations
- Purifies mind and speech
When to Recite
| Days | Thursday, Sunday, Vasant Panchami |
| Times | Brahma Muhurta, Morning, Before studies |
| Occasions | Vasant Panchami, Navaratri, Before exams, Starting new learning |
| Recommended Count | 1, 5, 11, or 40 times |
Verses
जय जय सरस्वती माता, जय जय वीणा पाणि। जय जय हंसवाहिनी, जय जय ज्ञानदायिनी॥
Jai Jai Saraswati Mata, Jai Jai Veena Paani | Jai Jai Hansavaahini, Jai Jai Gyaanadaayini ||
श्वेत वस्त्र धारिणी माता, श्वेत पुष्प धारी। श्वेत आसन बैठी तुम, शुभ्र वर्ण उजियारी॥
Shwet Vastra Dhaarini Mata, Shwet Pushp Dhaari | Shwet Aasan Baithi Tum, Shubhra Varna Ujiyaari ||
जय जय जय वर वीणा पाणी। जय जय जय प्रवर गुण खानी॥
Jai Jai Jai Var Veena Paani | Jai Jai Jai Pravar Guna Khaani ||
जय जय जय जगदम्बा भवानी। जय जय वेद शास्त्र की ज्ञानी॥
Jai Jai Jai Jagdamba Bhavaani | Jai Jai Ved Shaastra Ki Gyaani ||
ब्रह्मा विष्णु महेश्वर ईशा। सब मिल तुमहिं भजत सब दिशा॥
Brahma Vishnu Maheshwar Eesha | Sab Mil Tumahi Bhajat Sab Disha ||
ऋषि मुनि सब जन तुम गुण गावैं। भक्ति भाव से शीश नवावैं॥
Rishi Muni Sab Jan Tum Guna Gaavein | Bhakti Bhaav Se Sheesh Navaavein ||
चार भुजा धारिणी मात। वीणा पुस्तक शोभित हाथ॥
Chaar Bhuja Dhaarini Maat | Veena Pustak Shobhit Haath ||
जपमाला अक्षय धारी। करतल कमल शोभा न्यारी॥
Japamala Akshay Dhaari | Kartal Kamal Shobha Nyaari ||
मोर मुकुट शिर शोभा धारी। कुंडल श्रवण मनोहर भारी॥
Mor Mukut Shir Shobha Dhaari | Kundal Shravan Manohar Bhaari ||
हंसासन पर होत सवारी। विद्या दायिनी ज्ञान विचारी॥
Hansaasan Par Hot Savaari | Vidya Daayini Gyaan Vichaari ||
विद्या बुद्धि तुम्हीं से पावैं। अज्ञान तिमिर तुम दूर भगावैं॥
Vidya Buddhi Tumhi Se Paavein | Agyaan Timir Tum Door Bhagaavein ||
संगीत शास्त्र सब तुमसे पावैं। कला कौशल सब तुम्हीं सिखावैं॥
Sangeet Shaastra Sab Tumse Paavein | Kala Kaushal Sab Tumhi Sikhaavein ||
तुम बिन माता सूना जग सारा। ज्ञान बिना सब होत अंधियारा॥
Tum Bin Mata Soona Jag Saara | Gyaan Bina Sab Hot Andhiyaara ||
वाणी तेरी मधुर सुहानी। बोलत मुख से वेद बखानी॥
Vaani Teri Madhur Suhaani | Bolat Mukh Se Ved Bakhaani ||
तेरे भक्त सदा सुख पावैं। विद्या धन यश सब घर लावैं॥
Tere Bhakt Sada Sukh Paavein | Vidya Dhan Yash Sab Ghar Laavein ||
मूर्ख होत तव भजन करि। पंडित बनत अति सुंदर तरि॥
Moorakh Hot Tav Bhajan Kari | Pandit Banat Ati Sundar Tari ||
गूंगे भी तव गुण उच्चारैं। विद्या पाय अंधे उजियारैं॥
Goonge Bhi Tav Guna Uchchaarein | Vidya Paay Andhe Ujiyaarein ||
तू ही कल्याणी सुख दाई। बुद्धि विवेक हृदय में लाई॥
Tu Hi Kalyaani Sukh Daai | Buddhi Vivek Hriday Mein Laai ||
कामधेनु तू सुरतरु छाया। विद्या निधि तू विमल माया॥
Kaamdhenu Tu Surtaru Chhaaya | Vidya Nidhi Tu Vimal Maaya ||
चंद्र वदनि तू कमल निवासी। हंस वाहिनी शुभ्र प्रकाशी॥
Chandra Vadani Tu Kamal Nivaasi | Hans Vaahini Shubhra Prakaashi ||
शारद राका निशा समाना। तव मुख देखत मन हरषाना॥
Shaarad Raaka Nisha Samaana | Tav Mukh Dekhat Man Harshaana ||
तुम समान नहिं कोई उपकारी। विद्या दान करो गुणकारी॥
Tum Samaan Nahin Koi Upkaari | Vidya Daan Karo Gunkaari ||
गंगा जमुना सरस्वती धारा। त्रिवेणी संगम शुभ विस्तारा॥
Ganga Jamuna Saraswati Dhaara | Triveni Sangam Shubh Vistaara ||
प्रगट प्रयाग में होत नहाना। तीर्थराज कहलात सुजाना॥
Pragat Prayaag Mein Hot Nahaana | Teerthraaj Kahlaata Sujaana ||
आदि शक्ति तुम परम पुरानी। माहेश्वरी विष्णुप्रिय प्राणी॥
Aadi Shakti Tum Param Puraani | Maaheshwari Vishnupriy Praani ||
ब्रह्मवधू ब्रह्माणी कहाई। वेद पुराण तुम्हीं से आई॥
Brahmavadhu Brahmaani Kahaai | Ved Puraan Tumhi Se Aai ||
षट्शास्त्र तुमसे विस्तारा। अष्टादश पुराण तुम धारा॥
Shatshastra Tumse Vistaara | Ashtaadash Puraan Tum Dhaara ||
चौंसठ कला सकल तुम दीना। सबको विद्या दान कीना॥
Chaunsath Kala Sakal Tum Deena | Sabko Vidya Daan Keena ||
कवि कोविद सब तव गुण गावैं। विद्या पाय परम सुख पावैं॥
Kavi Kovid Sab Tav Guna Gaavein | Vidya Paay Param Sukh Paavein ||
तव कृपा से अल्प बुद्धि धारी। होय सुबुद्धि विद्वान भारी॥
Tav Kripa Se Alp Buddhi Dhaari | Hoy Subuddhi Vidwaan Bhaari ||
पुत्र विहीना पुत्र सुख पावैं। धन विहीना धनवान कहावैं॥
Putra Viheena Putra Sukh Paavein | Dhan Viheena Dhanvaan Kahaavein ||
विद्याहीन विद्या पाय। सफल होय सब काज बनाय॥
Vidyaheen Vidya Paay | Safal Hoy Sab Kaaj Banaay ||
परीक्षा में सफल होय। तव कृपा ते दुख न होय॥
Pareeksha Mein Safal Hoy | Tav Kripa Te Dukh Na Hoy ||
कठिन कार्य भी सरल बनावैं। मंद बुद्धि को ज्ञान सिखावैं॥
Kathin Kaarya Bhi Saral Banaavein | Mand Buddhi Ko Gyaan Sikhaavein ||
वाद विवाद में जय दिलावैं। शत्रु संकट से बचावैं॥
Vaad Vivaad Mein Jay Dilaavein | Shatru Sankat Se Bachaavein ||
जो कोई चालीस पाठ करहीं। उनके सब दुख दूर करहीं॥
Jo Koi Chaalees Paath Karaheen | Unke Sab Dukh Door Karaheen ||
नित प्रति पाठ करै चित लाई। अटल सौभाग्य विद्या पाई॥
Nit Prati Paath Karai Chit Laai | Atal Saubhaagya Vidya Paai ||
वसंत पंचमी शुभ दिन आवै। सरस्वती पूजा मंगल गावै॥
Vasant Panchami Shubh Din Aavai | Saraswati Pooja Mangal Gaavai ||
पीत वसन धर हृदय बसाऊं। माता तेरी शरण में आऊं॥
Peet Vasan Dhar Hriday Basaaoon | Maata Teri Sharan Mein Aaoon ||
अज्ञानता का नाश करो माँ। विद्या का वरदान करो माँ॥
Agyaanata Ka Naash Karo Maa | Vidya Ka Vardaan Karo Maa ||
मनसा वाचा कर्मणा मोहि। सब विध्या दो माँ ज्ञान गोही॥
Manasa Vaacha Karmana Mohi | Sab Vidhyaa Do Maa Gyaan Gohi ||
धन धान्य विद्या सब पाऊं। माँ तेरी कृपा से तर जाऊं॥
Dhan Dhaanya Vidya Sab Paaoon | Maa Teri Kripa Se Tar Jaaoon ||
यह चालीसा भक्तिमय जो कोई गावै। विद्या बुद्धि सब पावै मनवांछित फल पावै॥ सरस्वती मैया की जय, ज्ञान दायिनी माँ की जय॥
Yah Chaalisa Bhaktimay Jo Koi Gaavai | Vidya Buddhi Sab Paavai Manvaanchhit Phal Paavai || Saraswati Maiya Ki Jai, Gyaan Daayini Maa Ki Jai ||